Malatya İli Tarihi 34

SOMUNCU BABA CAMİ

Somuncu Baba Camii

Darende ilçesinin eski Darende kısmında bulunmaktadır. Ana mekânı kare planlı olup, tek bir kubbeyle kapatılmıştır. Kubbe, içten tromplar, dıştan altıgen kasnak üzerine oturtulmuştur.

Cami içinde Şeyh Hamid-i Veli ve oğlu Halil Tayyib’in sandukaları bulunmakta olup, minare ve cami arasında, temellerin üzerinde L planlı iki katlı medrese yer almaktadır. İkinci kat tamamen yıkık olup, caminin ön kısmındaki bölme Abidin Paşa tarafından yaptırılmıştır. Tek minareli olan cami, 17. yüzyılda yapılmış bir Osmanlı eseridir

ÇARŞI CAMİ

Çarşı Camii

Merkez Çarşı Mahallesinde yer alan kilise (camii), doğu-batı ekseninde 24 x 16 m. ebadında dikdörtgen planlı olup, tamamen kesme taşlardan inşa edilmiştir. Giriş, batı cephesinde yer alan sade kapıdan sağlanmaktadır. Binanın üzeri çatı yapılarak tuğla ile örtülmüştür. Kilise sonradan camiye çevrildiğinden batı cephesinde abdest almak için çeşmeler yapılmış, kuzey duvarının ortasına yakın bir yerinde bir giriş kapısı daha açılmış, doğu yönünde yer alan mihrabı kapatılarak güney duvarında mihrap yarılmıştır.

İç duvarların yüzü camiye çevrilirken sıva ile kapatılmış, badana ve boya yapılmıştır. Batı ve kuzey yönlerinde yer alan kapılar demirden yapılmıştır. Doğu-batı ekseni üzerinde uzunlamasına dikdörtgen plana sahip olan kilise 24 x 16 m. ebadındadır. Ana mekân uzunlamasına üç sahna ayrılmakta, ortada yer alan sahın biraz daha geniş tutulmuş, orta sahın yan sahınlardan sütunlar ile ayrılmaktadır. Sahınların üzeri kaburgalı haç tonozla örtülmüştür. Giriş batı cephesinde yer alan sade giriş kapısından sağlanmaktadır. Giriş kapısının tam karşısında doğu yönünde mihrabı yer almaktadır. Aydınlatması, duvarların üst tarafında açılan ufak pencerelerden sağlanan bina, tamamen kesme taşlardan inşa edilmiştir.

ARAPGİR ULU CAMİ

Arapgir Ulu Camii

Arapgir’de bulunan cami, bitişik diğer binalarla beraber yapılmış bir külliyedir. Dıştan kesme taş olan yapının iç dolgusu moloz taşlardır. Giriş kapısı ekseni üzerinde arka arkaya iki kubbeli bölüm, tam karşıda da mihrap yer almaktadır.

Mihrabı abartılı bir büyüklüğe sahiptir ve geometrik motiflerle süslenmiştir. Minaresi ve kitabesi olmayan caminin, planı ve süsleme özelliklerine bakılarak, 1334 yılında İlhanlılar döneminde yapıldığı tahmin edilmektedir. Doğu yönünde bir kapıdan ana mekâna girilmektedir.

MOLLA EYÜP MESCİDİ

Molla Eyüp Mescidi

Arapgir Osmanpaşa Mahallesinin kuzeyinde, yamaçta yer alır. Daha önceleri buranın kütüphane olarak kullanıldığı, isminin de Ispanakçı Mustafa Paşa olduğu kaydedilmiştir. Sonradan mescit olarak kullanılmıştır. Bugünkü görünümü de kütüphaneden çok mescit tarzındadır.

İnşaat tarzı ve şekli alışılmış mescit tarzlarından biraz değişik ve karmaşık olarak yapılmıştır. Yapının ana girişi batı duvarının kuzey köşesinde olup, toprak seviyesinden tamamen aşağıda kalmıştır. Kuzey duvarı kayalıklara yaslanmış olup, iç mekânda yer alan ağır ile desteklenmiştir. Dikdörtgen görünümlü planı olan bu yapı kuzeyde ağır paye ve sivri kemerlerle ikiye bölünmüş, kare bölümün üzeri güney tarafta iki tromp kuzey yönde iki pandantif üstüne oturtulan kubbe ile örtülmüştür. Tromplar ise sivri kemerlerle desteklenmiştir.

Yan duvarlar sağır kemerlerle donatılmış olup, kemer ayakları yontularak üçe bölünmüş üçgenler ile tezyin edilmiştir. Tromp alanında küçük pencereler görülür. Yan ve ön cephe duvarlarında sivri kemer ve sivri alınlıklı dikdörtgen pencereler sıralanır. Mihrap nişi çok harap durumdadır. Minaresi yoktur.

Kitabesi olmadığından kesin tarihini saptamak oldukça güçtür. Ne var ki 18. YY. sonu ile 19. YY. başlarından olduğu sanılan bir Osmanlı çağı yapıtı olmalıdır.